म्याग्दीमा ४५६.५ मेगावाट क्षमताका १२ जलविद्युत् आयोजना निर्माणाधीन: नेपालको उज्यालो भविष्यको संकेत
कालीगण्डकी, म्याग्दी, राहुघाट र निलगिरि खोलामा १२ जलविद्युत् आयोजना निर्माणाधीन छन्। यी आयोजना निर्माण सकिएपछि राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा ४५६.५ मेगावाट विद्युत् थपिने छ, जसले देशको ऊर्जा क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ।
नेपालको जलविद्युत् क्षमतालाई पूर्ण रूपमा उपयोग गर्ने दिशामा यो एक सकारात्मक कदम हो। यसले न केवल देशको ऊर्जा आत्मनिर्भरता बढाउनेछ, बल्कि आर्थिक विकासलाई समेत गति प्रदान गर्नेछ।
म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकाबाट पछिल्लो पाँच वर्षमा चारवटा आयोजनाले १११ मेगावाट विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा पठाएका छन्। अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा निर्माण भएका ७१ मेगावाटको निलगिरि दोस्रो, ४२ मेगावाटको मिस्त्रीखोला, १४ मेगावाटको घारखोला र पाँच मेगावाटको घलेम्दीखोला जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत् केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिइसकेको छ। यसले स्थानीय स्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै समग्र क्षेत्रको विकासमा टेवा पुर्याएको छ।
निर्माणाधीन आयोजनामध्ये केही यसै आर्थिक वर्ष र केही आउँदो वर्ष केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिँदै छन्। ४०.७ मेगावाट क्षमताको निलगिरि पहिलो, ३७.५ मेगावाटको मङ्गले राहुघाट र छ मेगावाट क्षमताको रेलेखोला आयोजना अन्तिम चरणमा छन्। यी आयोजनाहरूको सफल कार्यान्वयनले नेपालको ऊर्जा क्षेत्रलाई थप सुदृढ बनाउनेछ।
अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा ६६.५ मेगावाटको मध्यकालीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना निर्माण सुरु भएको छ। यस्तै, कुल रु ३९ अर्ब ५० करोड २४ लाख लागत अनुमान गरिएको १८० मेगावाटको कालीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाले वित्तीय स्रोत व्यवस्थापन गरेर निर्माणको तयारी गरेको छ। यो लगानीले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउनुका साथै नेपालको ऊर्जा सुरक्षामा योगदान पुर्याउनेछ।
रघुगङ्गा गाउँपालिका भएर बग्ने राहुघाट नदीमा ४० मेगावाटको राहुघाट, ४८.५ मेगावाटको माथिल्लो राहुघाट, २१.३ मेगावाटको ठूलोखोला र २२.५ मेगावाट क्षमताको ठूलोखोला माथिल्लो ‘ए’ जलविद्युत् आयोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा छन्। रघुगङ्गाका अध्यक्ष भवबहादुर भण्डारीका अनुसार यी सबै आयोजनाले एक वर्षभित्र विद्युत् उत्पादन सुरु गर्नेछन्। ३७.५ मेगावाटको मङ्गले राहुघाटले परीक्षण उत्पादनको तयारी गरेको छ।
म्याग्दीखोला जलाधार क्षेत्रमा २५ मेगावाटको दरबाङ म्याग्दीखोला, ५३ मेगावाटको अपर म्याग्दी–१ र ३७ मेगावाटको अपर म्याग्दीले धमाधम टनेल निर्माण गरिरहेका छन्। धवलागिरि गाउँपालिकाका अध्यक्ष प्रेमप्रसाद पुनले ५७ मेगावाटको म्याग्दीखोला जलविद्युत् आयोजनाले पहुँचमार्ग निर्माण गरिरहेको बताए।
म्याग्दीको उत्तरी भेगमा बेनीबाट मुस्ताङ सीमावर्ती घाँसासम्मको ३७ किमी खण्डमा बग्ने कालीगण्डकी नदीमा १८० मेगावाटको कालीगण्डकी गर्ज, ६६.५ मेगावाटको मध्यकालीगण्डकी, ५८ मेगावाटको तिप्ल्याङ कालीगण्डकी, ६५ मेगावाटको अपरकालीगण्डकी तथा ५०.५३ मेगावाटको बेनी कालीगण्डकी गरी करिब ३८८ मेगावाट क्षमताका आयोजना विद्युतीय विकास विभागसँग खरिद सम्झौता गरी निर्माण प्रक्रियामा छन्। बेनी कालीगण्डकीको ‘एलाइमेन्ट’मा म्याग्दी सदरमुकाम बेनीको अवरोध रहेकाले प्रक्रिया रोकिएको छ।
गण्डकी प्रदेशसभा सदस्य रेशमबहादुर जुग्जालीका अनुसार म्याग्दीमा निर्माण भएका र निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाको केन्द्रीय ग्रिडमा जोड्नका लागि २२० केभी क्षमताको कालीगण्डकी करिडोर दाना-खुर्कोट प्रसारण लाइन र सबस्टेशन निर्माण भइसकेको छ। एक सय ३२ केभी क्षमताको डाँडाखेत-राहुघाट प्रसारण लाइन र सबस्टेशन निर्माणाधीन छ, जसले जलविद्युत् आयोजनाहरूले गति लिन सहयोग पुर्याएको छ।
यी सबै विकासले नेपालको हरित ऊर्जा क्षेत्रमा एक नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ। जलविद्युत् जस्तो नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतको विकासले नेपाललाई जलवायु परिवर्तन विरुद्धको लडाईमा अग्रपंक्तिमा राख्नेछ। यसले विद्युत् निर्यात गरेर आर्थिक लाभ लिने नेपालको सपनालाई साकार पार्न मद्दत गर्नेछ। यी आयोजनाहरूले स्थानीय समुदायको जीवनस्तर सुधार्नुका साथै देशको समग्र विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्।
नेपालको अपार जलविद्युत् सम्भावना र यसको समुचित उपयोगले देशलाई ऊर्जा क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बनाउनुका साथै आर्थिक समृद्धिको मार्गमा अघि बढाउनेछ। यसले “समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली” को राष्ट्रिय आकांक्षा पूरा गर्न ठूलो योगदान पुर्याउनेछ।
प्रतिक्रिया (0)